Ibiryo bikonje, bishya cyangwa bibitswe mu macupa, ni ibihe bifite intungamubiri nyinshi?

Imbuto n'imboga zo mu macupa n'izikonjeshejwe akenshi zifatwa nk'izidafite intungamubiri nyinshi nk'imbuto n'imboga nshya. Ariko si ko bimeze.

Igurishwa ry'ibiribwa byo mu macupa n'ibikonje ryariyongereye mu byumweru bishize ubwo abaguzi benshi baguraga ibiryo bihoraho mu bubiko. Ndetse n'ibicuruzwa byo muri firigo birimo kwiyongera. Ariko ubwenge busanzwe abenshi muri twe tubaho ni uko iyo bigeze ku mbuto n'imboga, nta kintu gifite intungamubiri kurusha imboga nshya.

Ese kurya ibiryo biri mu macupa cyangwa mu bikonjesha ni bibi ku buzima bwacu?

Fatima Hachem, umuyobozi mukuru w’imirire mu Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku biribwa n’ubuhinzi, yavuze ko iyo bigeze kuri iki kibazo, ari ngombwa kwibuka ko ibihingwa biba bifite intungamubiri nyinshi igihe bisarura. Imbuto nshya zihinduka ku mubiri, ku mubiri no mu binyabutabire igihe zimaze gukurwa mu butaka cyangwa ku giti, ari na byo soko y’intungamubiri n’ingufu byazo.

Hashim yagize ati: “Iyo imboga zigumye ku biti igihe kirekire, ingano y’intungamubiri z’imboga nshya ishobora kubura iyo zitetse.”

Nyuma yo gusoroma, imbuto cyangwa imboga biracyarya kandi bigasenya intungamubiri zabyo kugira ngo uturemangingo twabyo tugume turiho. Kandi zimwe mu ntungamubiri zirangirika byoroshye. Vitamine C ifasha umubiri kwinjiza ubutare, ikagabanya urugero rwa cholesterol kandi ikarinda uturemangingo tw’ubusa, kandi ikaba ikunze cyane ogisijeni n’urumuri.

Gushyira ibikomoka ku buhinzi muri firigo bigabanya umuvuduko w’igabanuka ry’intungamubiri, kandi igipimo cyo gutakaza intungamubiri gitandukana bitewe n’ibicuruzwa.

Mu 2007, Diane Barrett, wahoze ari umushakashatsi mu bumenyi bw'ibiribwa n'ikoranabuhanga muri Kaminuza ya California, Davis, yasuzumye ubushakashatsi bwinshi ku ntungamubiri z'imbuto n'imboga bishya, bikonjeshejwe, n'ibikonjeshwa. Yasanze epinari yatakaje 100 ku ijana bya vitamine C mu minsi irindwi iyo yabitswe ku bushyuhe bwa dogere selisiyusi 20 (dogere selisiyusi 68) na 75 ku ijana iyo bibitswe muri firigo. Ariko ugereranije, karoti zatakaje 27 ku ijana gusa bya vitamine C nyuma y'icyumweru kibitswe ku bushyuhe bw'icyumba.